Xét nghiệm Viêm gan siêu vi B (Hepatitis B)

Ngày:09/01/2018 lúc 00:06AM

Tên khác: HBV; Hep B; anti-HBs; Hepatitis B surface antibody; HBsAg; Hepatitis B surface antigen; HBeAg; Hepatitis B e antigen; anti-HBc; Hepatitis B core antibody; anti-HBc, IgM; anti-HBe; Hepatitis B e antibody; HBV DNA

Tên chính: Hepatitis B Virus

Xét nghiêm liên quan: Hepatitis A; Hepatitis C; Acute Viral Hepatitis Panel; Liver panel; Bilirubin; AST; ALT; GGT


Viêm gan B là một bệnh nhiễm trùnggandovirus viêm gan B(HBV), làmột trongnhiều nguyên nhânkhác nhaugâyviêm gan. Các nguyên nhân kháccủaviêm ganbaogồm, một số loại thuốc, rối loạndi truyền, và các bệnh tự miễn dịch. Cho đến nay HBV làmột trongnăm "virus viêm gan" được xác định. Bốn loại khácA, C, D, và E.

Trên toàn thế giới HBV nguyên nhân phổ biếnnhất củaviêm gan cấp cũnglà nguyên nhânphổ biến nhấtcủabệnhviêm ganmạn tính do nhiễm virus  (mặc virus viêm gan Clà nguyên nhânphổ biến hơn ởBắc Mỹ vàchâuÂu). Theo CDC, năm 2007 tại Mỹ khoảng 43.000trườnghợp nhiễm bệnh viêm ganB mới.Tuy nhiên, con số đó chỉ là ước tính, sốliệu các trường hợpđã được báo cáothấp hơn nhiềuso với thực tế ,vì nhiều ngườicó triệu chứngnhẹít hoặckhông bao giờ biếthọ có bệnh.Ở Mỹ bệnh viêm gan B  mãntínhvẫntiếptụclà một vấn đềquan tâm, vớikhoảng 800.000đếnhơn1triệungười bị ảnh hưởng. Trên toàn thế giới,khoảng350triệu ngườibị ảnh hưởng là một nguyên nhângây racái chết củakhoảng 620.000 người mỗinăm.

HBV lây lan qua tiếp xúc với máu hoặc các dịch khác của cơ thể từ  người bị nhiễm bệnh. Các nguyên nhân lây bệnh có thể xảy ra như :sử dụng chung kim chích ma túy hoặc quan hệ tình dục không an toàn. Những người sống hoặc đi du lịch đến các khu vực của thế giới, nơi  viêm gan B là phổ biến thì có nguy cơ lớn hơn. Các bà mẹ có thể truyền bệnh cho con của họ, thường là trong hoặc sau khi sinh. Tuy nhiên, virus không lan truyền qua thức ăn hoặc nước uống,tiếp xúc thông thường, chẳng hạn như nắm tay, hoặc ho hoặc hắt hơi.

Các diễn tiến của nhiễm HBV có thể khác nhau từ một hình thức nhẹ chỉ kéo dài một vài tuần, đến nghiêm trọng hơn làhình thức mạn tính kéo dài nhiều năm.HBV mạn tính đôi khi dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư gan. Một số giai đoạn, hoặc các hình thức khác nhau của viêm gan B bao gồm:


   *  Nhiễm trùng cấp tính - sự hiện diện của các dấu hiệu và triệu chứng điểnhình  với xét nghiệm sàng lọc dương tính.
   *  Nhiễm mạn tính : nhiễm virus dai dẳng đi kèm với viêm gan, được phát hiện bằng các xét nghiệm  phòng thí nghiệm.
   *  Mang mầm bệnh  - nhiễm trùng dai dẳng nhưng không có viêm gan ( một người nào đó có thể biểu hiện một sức khỏe tốt, nhưng nuôi dưỡng các vi rút và có thể có khả năng lây nhiễm cho người khác)
   * "Đã" nhiễm trùng - không còn bất kỳ bằng chứng nhiễm trùng, kháng nguyên virus và kiểm tra DNA đều âm tính và không có dấu hiệu hoặc triệu chứng của viêm gan (mặc dù, trong nhiều trường hợp, loại virus này hiện diện ở gantrong một trạng thái không hoạt động)

Các dấu hiệu và triệu chứng của một bệnh nhiễm trùng viêm gan B cấp tính có thể rất tương tự với các loại viêm gan cấpkhác. Một số trong các triệu chứng bao gồm sốt, mệt mỏi, buồn nôn, ói mửa, và vàng da. Khi bị viêm gan, gan bị hư hỏng và không thể hoạt động bình thường. Gan không thể xử lý các chất độc hoặc không thể loại bỏ các sản phẩm chất thải như bilirubin ra khỏi cơ thể. Trong suốt quá trình bệnh, bilirubin và men gan trong máu có thể tăng. Kết quả các xét nghiệm như bilirubin hoặc một bảng xét nghiệm chức năng gan có thể nói với bác sĩ rằng bạn bị viêm gan, nhưng không cho biết được nguyên nhân gây ra viêm gan của bạn . Các xét nghiệm phát hiện nhiễm virus viêm gan có thể giúp xác định nguyên nhân.

 một số xét nghiệmkhác nhau có thểđược sử dụng đểpháthiệnnhiễm HBVhiệntạihoặc trước đó. Một số thử nghiệmpháthiệnkhángthể, các kháng thể đượcsảnxuấtđể đáp ứng vớinhiễm HBV, một số pháthiệnkháng nguyên virus, một số những người khácphát hiệnDNA của virus. Chúng có thể đượcsửdụngđể sàng lọcnhiễmtrùngtrongtrường hợp không cótriệu chứng, để xác định cóbị nhiễm trùngcấp tính hoặcmãntính, hoặctheodõimột bệnh nhiễm trùngmãntính.

Mặc nhiễm trùngthểnghiêm trọng,nhưng nhiễm HBV cấp tínhthường tự  giải quyết khỏi bệnh ở  hầu hết người lớn. Trẻ sơ sinh vàtrẻemxuhướngdễ phát triển thànhnhiễm trùng mãn nhiều hơn.  Vắc-xin  đãgiúpphòng ngừa được viêm ganB.Theo CDCtừnăm 1990tiêm chủngmở rộng ở trẻ em, các trường hợpviêm gan siêu viBđã giảmkhoảng 82%.

Xét  nghiệm được sử dụng như thế nào?

Xét nghiệm siêu vi viêm gan B có thể được sử dụng cho một loạt các lý do. Một số thử nghiệm tìm kháng thể, chất được sản xuất để đáp ứng với nhiễm HBV, một số phát hiện kháng nguyên được sản xuất bởi virus, và những người khác phát hiện DNA của virus.

Nói chung, một tập hợp các xét nghiệm được sử dụng để xác định nguyên nhân gây ra các triệu chứng cấp tính, trong khi một tập hợp các xét nghiệm khác có thể được sử dụng sau khi chẩn đoán đã được xác định để theo dõi sự tiến triển của bệnh, để phát hiện nhiễm trùng mãn tính và / hoặc tình trạng người mang mầm bệnh.

Các mục liệt kê dưới đây là những ứng dụng chính để thử nghiệm HBV:

   *  Để phát hiện lây nhiễm siêu vi viêm gan B : Kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg), kháng thể lõi viêm gan B(anti-HBc) IgM và đôi khi kháng nguyên e viêm gan B (HBeAg)
   * Để chẩn đoán viêm gan HBV mạn tính: HBsAg, DNA viêm gan B (HBV), và đôi khi HBeAg
   *  Để theo dõi các bệnh viêm gan B mãn và điều trị : HBsAg, kháng nguyên e viêm gan B (HBeAg), kháng thể bề mặt viêm gan B (anti-HBs) IgG, kháng thể viêm gan B e (anti-HBe) IgG và HBV DNA
   *  Để phát hiện trước đây đã tiếp xúc với virus viêm gan B, suy giảm miễn dịch (khi virus có thể hoạt động trở  lại): kháng thể lõi viêm gan B (anti-HBc) tổng số  anti-HBs

Trong những nguyên nhân thứ cấp thực hiện thử nghiệm để : tầm soát những người có nguy cơ bị nhiễm virus viêm gan B  cao hoặc những người hiến máu, để phát hiện nhiễm trùng trước đó (khả năng đáp ứng miễn dịch sau nhiễm), và để xác định xem khả năng miễn dịch có phát triển sau khi tiêm chủng.

Một số các xét nghiệm được sử dụng để tầm soát bị nhiễm trùng có thể được thực hiện như là một phần của một bảng xét nghiệm viêm gan virus cấp tính kết hợp với các xét nghiệm đối với các loại virus viêm gan khác, bao gồm cả viêm gan A (HAV) hoặc viêm gan C (HCV).

Bảng tóm tắt các xét nghiệm viêm gan B và sử dụng

Xét nghiệm

Mô tả

Sử dụng

Hepatitis B surface antigen (HBsAg)

 Protein hiện diệntrên bề mặtcủa virus,sẽ có mặttrong máukhi nhiễm HBVcấp tính và mãn tính

Thường được sử dụng để tầm soátvà phát hiệnnhiễmHBV, chỉ sốđầu tiêncủaviêm gan B cấp xácđịnhngười bị nhiễm bệnhVG SVB ,trướckhitriệu chứng xuất hiện, khôngpháthiệnđượctrong máutrong thời gianphục hồi, là xét nghiệm chính để xác địnhnhững người cónhiễm SVB mãn tính.

Hepatitis B surface antibody (anti-HBs)

Kháng thể sảnxuấtđể đáp ứng vớikháng nguyên bề mặtHBV, nồng độtăngtrong máu giai đoạnphục hồi.

Được sử dụng để pháthiện trước đây đã  tiếpxúc  với HBV, cũng có thể có được từtiêm chủngthành công.Xét nghiệm  này được thực hiệnđể xác địnhsự cần thiết phảitiêm chủng (nếu anti-HBsâm tính) hoặc để xác địnhnếu một ngườiđã hồi phụctừ mộtbệnhnhiễmtrùngcó đáp ứng miễn dịch (không thể bị lây nhiễmnếu tiếp xúc HBV mộtlầnnữa).

Anti-hepatitis B core (anti-HBc), IgM

Kháng thể lõiIgM sản xuất đáp ứng vớikháng nguyênlõiviêm ganB(kháng nguyên lõiviêm ganBhiện diệntrong các tế bàoganbị nhiễm, nó không thểpháthiệnđượctrong máu)

Kháng thểđầu tiên được sản xuất sau khinhiễmHBV,đượcsửdụngđể phát hiệnnhiễm trùng cấp tính.

Anti-hepatitis B core (anti-HBc), Total

Gồm cả hai kháng thể IgM vàIgG đáp ứngvớikháng nguyênlõiviêm ganB.

Có thể được sử dụng để giúppháthiệnnhiễmHBVcấp tính và mãn tính, nó được sản xuấtđể đáp ứng vớikháng nguyênlõivà thườngtồn tại trongsuốtcuộcđời.

Hepatitis B e-antigen (HBeAg)

Protein được sản xuất và phát hànhvào máukhi HBV  tích cực hoạt đông sao chép

Không giống như các kháng nguyên bề mặt, e-kháng nguyên được tìm thấytrong máuchỉkhivirusHBV  ch cựchoạt động sao chép. HBeAgthường được sử dụngnhưmột dấu hiệu củakhả năng lây lanvirus chongười khác (lây nhiễm). Nó cũng có thểđược sử dụng đểtheodõihiệu quả điều trị. Tuy nhiên, cómột số loại(giống) của HBV không sản xuấtkháng nguyên e, đây làgiống đặc biệt phổ biếnở Trung Đôngvà châu Á. Tại các khu vực các chủngHBVnày  phổbiến, thì thửnghiệmHBeAgkhông phải là hữu ích.

Anti-hepatitis Be antibody (Anti-HBe)

Kháng thểđượcsảnxuấtđể đáp ứng vớikháng nguyên viêm ganBe

Trong những người đãphụchồikhỏi bị nhiễm trùngviêm ganBcấp tính, anti-HBesẽ có mặtcùng vớianti-HBcanti-HBs. Trongnhững người bịbệnh viêm gan B mãn tính, anti-HBethểđược sử dụng đểtheo dõi cácnhiễm trùng vàđiềutrị.

Hepatitis B DNA (HBV DNA)

Phát hiệnviêm ganvirusBnguyên liệudi truyền

Có thể phát hiện một bệnh nhiễm trùngHBVhoạt động, sử dụngchính của nó làđể theo dõiđiều trịkhángvi-rút ở những bệnh nhânnhiễm HBVmãn tính.

 Trong khi các xét nghiệm được mô tảở trên là đặc hiệu đối với HBV, thì các xét nghiệm  gan khác như AST, ALT, gamma-glutamyl transferase (GGT) có thể được sử dụng để theo dõi diễn tiến của bệnh. Trong một số trường hợp, sinh thiết gan có thể được thực hiện để xác định.

Khi nào được chỉ định ?

Xét nghiệm siêu vi viêm gan B có thể được chỉ định khi một người nào đó có dấu hiệu và triệu chứng liên quan đến viêm gan cấp để xác định nếu họ nhiễm HBV. Một số trong số này bao gồm:

    - Sốt
    - Mệt mỏi
    - Mất cảm giác ngon miệng
    - Buồn nôn, nôn
    - Đau bụng
    - Nước tiểu đậm màu
    - Phân nhạt màu
    - Đau khớp
    - Vàng da

Xét nghiệmsiêu vi viêm gan B có thể được thực hiện sau khi kết quả thử nghiệm thường qui như ALT và / hoặc AST được tăng cao. Đôi khi  viêm gan cấp tính có thể được phát hiện theo cách này vì chúng có thể gây ra các triệu chứng nhẹ có thể bị nhầm lẫn với bệnh cúm. Viêm gan mạn tính thường không có triệu chứng và thường được phát hiện khi kết quả kiểm tra định kỳ bất thường.

Một xét nghiệm kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg) có thể được sử dụng cho kiểm tra khi có ai đó rơi vào một trong các loại có nguy cơ cao mắc bệnh viêm gan B. Tháng 9 năm 2008, CDC sửa đổi  hướng dẫn và khuyến cáo các nhóm sau đây được xét nghiệm HBsAg:

    - Những người có thể có nguồn lây nhiễm qua các vết cắt tình cờ, kim đâm …, nhân viên chăm sóc sức khỏe
    - Những người sinh ra tại các khu vực trên thế giới có một tỷ lệ HBsAg dương tính lớn hơn 2% (ví dụ, nhiều nước của châu Á và châu Phi)
    - Những người sinh ra ở Mỹ nhưng không được tiêm phòng và có cha mẹ là từ một khu vực  tỷ lệ%  HbsAg dương tính lớn hơn 8%
    - Những người đàn ông có quan hệ tình dục với nam giới
    - Người tăng men gan (ALT và AST) không rõ nguyên nhân
    - Phụ nữ mang thai
    - Những người có tiếp xúc gần gũi với một người nào đó bị nhiễm HBV
    - Những người nhiễm HIV

Ngoài ra, một số bang ở Mỹ khuyên rằng những người tiếp xúc với công chúng và là một nguồn có thể lây nhiễm thông qua xử lý tai nạn, vết xước, vv .

Xét nghiệm siêu vi viêm gan B được sử dụng để theo dõi những người bị nhiễm trùng mãn tính viêm gan B, xét nghiệmcó thể được thực hiện một cách thường xuyên. Kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg) và kháng nguyên viêm gan B e  (HBeAg) thường được đo khoảng mỗi 6 tháng đến một năm, vì trong một số người HBeAg  (và, hiếm hơn, HBsAg) sẽ tự biến mất.  những người đang được điều trị HBV mạn tính, HBeAg và HBV DNA có thể được sử dụng để xác định xem điều trị thành công hay không.Nếu  HBV DNA sẽ giảm đến mức không thể phát hiện , điều trị thành công. Nếu HBeAg dương tính trước khi điều trị và trở nên âm tính sau  thời gian điều trị, đôi khi điều trị có thể được ngừng lại sau một thời gian điều trị , nếu cả HBeAg  và HBV DNA có thể vẫn còn không thể phát hiện được. Nếu HBeAg âm tính trước khi điều trị hoặc vẫn còn dương tính  sau đó điều trị , thường được điều trị tiếp tục.

Tất cả các nhóm máu hiến tặng đều được thử nghiệm HBsAg trước khi được phân phối truyền.

Kết quả xét nghiệm có ý nghĩa  gì?

Các xét nghiệm virus viêm gan B có thể được chỉ định riêng lẻ, nhưng thường được sắp xếp trong một số kết hợp tùy thuộc vào lý do để thử nghiệm. Kết quả của xét nghiệm thường được đánh giá với nhau. Đôi khi ý nghĩa của một kết quảnày phụ thuộc vào kết quả của một thử nghiệm khác. Tuy nhiên, không phải tất cả các xét nghiệm được thực hiện trên tất cả mọi người, từ kết quả của các xét nghiệm của bạn hy vọng bác sỹ của bạn sẽ tìm ra và có thể giúp bạn hiểu được những  ý nghĩa của kết quả xét nghiệm.

Bảng dưới đây tóm tắt giải thích có thể có của một số mô hình phổ biến

Hepatitis B surface antigen (HBsAg)

Hepatitis B surface antibody (anti-HBs)

Anti-hepatitis B core (anti-HBc), IgM

Anti-hepatitis B core (anti-HBc),Total

Hep B e antigen (HBeAg)*

Hep B e antibody (Anti-HBe)

Giải thích /Giai đoạncủa nhiễm

Negative 

Negative

 

Negative

 

 

Không hoạt động hay Không có nhiễm trùng hoặckhôngmiễn dịch –Điều kiện tốt để tiêm ngừavắc-xin,thểtronggiai đoạnbệnh

Positive

Negative 

Negative 

Negative 

Positive

Negative 

Giai đầu nhiễm trùng cấp

Positive

Negative

Negative / Positive 

Negative / Positive 

Positive

Negative 

Nhiễm trùng cấp, thường có các triệu chứng;truyền nhiễm

Positive

Negative 

Positive

Positive

Negative *

Positive

 Giai đoạn muộn của nhiễm trùngcấp tính (chuyển đổi huyết thanh)

Negative

Negative

Positive

Positive

Negative*

Positive

Nhiễm trùng cấpđã giải quyết(điều dưỡng)

Positive

Negative 

Negative 

Positive

Positive

Negative

Nhiễm trùng mãn tính táihoạt động (có khả năng tổn thương gan )

Positive

Negative

Negative

Positive

Negative*

Positive

Nhiễm mạn tínhnhưngít nguy cơtổn thương ganngười lành mang mầm bệnh

Negative

Positive

Negative 

Positive

Negative*

Positive

Đãgiải quyếtnhiễm trùng(hồi phục ),có khả năng miễn dịchdonhiễm tự nhiên

Negative

Positive

 

Negative

 

 

Miễn dịch dotiêm chủng

 * Lưu ý:Có một số loại(giống) củaHBV không kháng nguyên e. Tại các khu vựccác chủngHBVphổbiến(ở Trung Đông và châu Á), thử nghiệmHBeAgkhông phải là rấthữuích. Trong những trường hợp này, một kết quảHBeAgâm tínhkhôngnhấtthiếtcó nghĩa làkháng nguyênkhông hiện diệnhoặc làngườikhông lây nhiễm,  mà có thể làngườibị nhiễmmột chủngkhông sản xuấtkháng nguyên e.

Virus viêm ganB(HBV)DNA:"đơn vị quốc tế trong một mililít" ( UI/mL )Xét nghiệm nàyđo lượngvirushiện diệntrong máu,dođó, kếtquảđược báo cáomột con số cụ thể.Một kết quảcaothường có nghĩa làvirusđang tích cựchoạt động sao chép và nhiễm trùngcó thểlây sang người khác. Xét nghiệm cũng cho thấyrằng ngườiđó có nguy cơ tổn thương gan cao.

Một kết quả thấp hoặcđược báo cáo làdướigiới hạn thấp hơn(ví dụ,< 100 đơn vị quốc tế/ml) nghĩavirus này làkhông có mặthoặchiện diệnvới số lượngthấp, như vậyxét nghiệm  không thểđược phát virus hiện diện trong máu. Điềunàythường có nghĩa nhiễm trùngcó thể không lây lancho người khác. Thử nghiệmđược sử dụng đểtheo dõi điều trị, kết quảthấpthường chỉ cho biếtđiều trịcó hiệu quả.

Điềukhác cần biết?

Ngay cả khi bạn không có triệu chứng, nhiễm HBVthểgâyhạichogancủa bạnvà bạn có thểlây bệnh chongườikhác. Vì lý do này, điều quan trọng làbạn nên  kiểmtranếu bạnnghĩrằngbạn đãtiếp xúc với HBV.

Viêm gan D (HDV) là mộtvirus có thểgâyranhiễm trùnggan,và nếu cùng với sự có mặt của  hepatitsB, thì  một người đó có thểbịnhiễmcảhai viruscùng một lúc(đồng nhiễm) hoặc đầu tiêncó thể bị nhiễmviêm gan B vàsau đóbịnhiễmvớiHDV(bội nhiễmi). Tại Mỹ, tỷ lệ nhiễmHDVthấp.Không có thuốc chủngcho HDV, nhưng nóchỉgâyranhiễmtrùngkhi cósự hiện diện củaHBV, vì vậy HDV cũng  có thể đượcngăn ngừa vớithuốc chủng ngừaHBV.

Câu hỏi thường gặp

1. Nếu tôi bị nhiễm trùng HBV, tôi cần phải thực hiện tất cả các thử nghiệm ?

Bác sĩ sẽ xác định thử nghiệm (s) thích hợp với các triệu chứng và lịch sử nhiễm của bạn.

2. Tôi có nên chủng ngừa HBV?

Vâng. Trừ khi có một cái gì đó trong lịch sử y tế của bạn có vấn đề, Chủng ngừa HBV một trong  các loạt tiêm chủng.Chủng ngừa cũng được thực hiện thường xuyên ở trẻ sơ sinh, trẻ em và thanh thiếu niên. Các Trung tâm kiểm soát dịch bệnh khuyến cáo rằng người lớn trong nhóm nguy cơ cao cũng phải được chủng ngừa. Một số các nhóm này bao gồm những người tiếp xúc gần gủi với người có viêm gan B, bệnh nhân lọc máu, người bị gan mãn tính hoặc bệnh thận, người nhiễm HIV và những người đi du lịch đến các nước  viêm gan B  phổ biến.

  1. Viêm gan B điều trị như thế nào?

    Không có điều trị cụ thể cho các bệnh nhiễm trùng viêm gan B cấp tính. Các triệu chứng thường được điều trị vớisựchăm sóc hỗ trợ. Điều này đảm bảo rằng bạn đang nhận được rất nhiều phần còn lạinhư cung đầy đủ chất lỏng và dinh dưỡng bằng cách ăn uống một lượng nhỏ nhiều lần trong ngày.

    Các  bệnh viêm gan B mãn tính có thể được điều trị bằng thuốc kháng vi-rút như interferon, entecavir, tenofovir, lamivudine, và adefovir. Tuy nhiên, một số loại thuốc kháng vi-rút có thể có tác dụng phụ nghiêm trọng và không phải tất cả mọi người cần được điều trị. Thông thường, những người bị viêm gan mạn tính sẽ được theo dõi chặt chẽ để theo dõiphát triển xơ gan hoặc ung thư gan của họ. Điều quan trọng là để  bác sĩ của bạn nói chuyện với bạn về các lựa chọn điều trị ,những rủi ro và lợi ích của những người hiện đang điều trị.

Dịch từ (https://labtestsonline.org)

Lê Thị Ánh Tuyết
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục