Xét nghiệm TIBC, UIBC và Transferrin

Ngày:08/01/2018 lúc 16:03PM

Tên khác : Iron Binding Capacity; IBC; Serum Iron-Binding Capacity; Siderophilin

Tên chính : Total Iron Binding Capacity; Unsaturated Iron Binding Capacity; Transferrin; Transferrin Saturation

Xét nghiệm liên quan : Iron Tests, Serum Iron, Ferritin, Zinc Protoporphyrin (ZPP), Transferrin Receptor


Transferrin  protein chính trong máu liên kết với sắt  vận chuyển sắt đi khắp cơ thể. Số lượng transferrin có sẵn đểgắn kết  vận chuyển sắt được phản ánh trong các phép đo tổng công suất  ( khả năng )gắn kếtsắt (TIBC),  khả năng liên kết sắt không bão hòa (UIBC) hoặc transferrin bảo hòa.

Thông thường, sắt được hấp thụ từ thức ăn và vận chuyển khắp cơ thể bởi transferrin, transferrin được sản xuất bởi gan.Khoảng 70% sắt được vận chuyển đến tủy xương và kết hợp với  hemoglobin trong các tế bào máu đỏ. Phần còn lại đượclưu trữ trong các mô như ferritin hoặc hemosiderin. Số lượng transferrin trong máu phụ thuộc vào chức năng gan và tình trạng dinh dưỡng của một người. Trong điều kiện bình thường,  khoảng 1/3 transferin bão hòa với sắt. Điều này có nghĩarằng khoảng 2/3 số lượng của sắt  được lưu trử trong các tổ chứcmô, cơ quan.

Các thử nghiệm transferrin, TIBC, UIBC  transferrin bão hòa chủ yếu đo lường những dạng tương tự.Chúng đánh giákhả năng gắn kết  vận chuyển sắt trong máu   một sự phản ánh của các kho dự trử sắt.

TIBC 
phép đo tổng lượng sắt có khả năng gắn kếtvới các protein trong máu.Tuy nhiên transferrin  protein chính gắn kết sắt, các xét nghiệm TIBC là một phép đo gián tiếp transferrin, có giá trị tốt.
Các thử nghiệm UIBC xác định khả năng dự trữ của transferrin, tức là một phần của transferrin chưa được gắn kết (chưa được bão hòa) với sắt. UIBC có thể được đo trực tiếp hoặc tính toán như :  TIBC -  sắt = UIBC.
Sắt huyết thanh đo tổng số lượng sắt trong máu, gần như tất cả sắt trong huyết thanh đều gắn kết với transferrinĐo sắt huyết thanh  là cần thiết để tính toán hoặc TIBC hoặc UIBC.
Transferrin bão hòa là một tính toán (xem câu hỏi 2) bằng cách sử dụng kết quả xét nghiệm sắt và các kết quả TIBC hoặcUIBC, tỷ lệ phần trăm đại diện cho transferrin bão hòa ( gắn kết ) với sắt.

 Xét nghiệm được sử dụng như thế nào?

Tổng khả năng gắn kết sắt (TIBC) đượcsử dụng thường xuyên nhất  cùng với một xét nghiệm sắt huyết thanh để đánh giá những người bị nghi ngờ có thiếu sắt hoặc quá tải sắt. Hai xét nghiệm này được sử dụng để tính toán độ bão hòa transferrin, một chỉ số đánh giá tình trạng sắthữu ích hơn sắt huyết thanh hoặc TIBC được đánh giáriêng rẽ. Ở những người khỏe mạnh, khoảng 20-40% transferrin được sử dụng để vận chuyển sắt.

Thiếu sắt, mức độ sắt thấp, nhưng TIBC được tăng lên, do đó transferrin bão hòa trở nên rất thấp. Trong trạng thái quá tải sắt, chẳng hạn như bệnh nhiễm sắc tố sắt mô, mức độ sắt sẽ cao và TIBC sẽ thấp hoặc bình thường, gây ra bão hòa transferrin tăng. UIBC có thể được chỉ định thay thế cho TIBC.

Thói quenthường dùng  xét nghiệm transferrin (thay vì TIBC hoặc UIBC) để đánh giá tình trạng dinh dưỡng của bệnh nhân hoặc chức năng gan. Bởi vì nó được sản xuất trong gan, transferrin sẽ thấp ở những bệnh nhân bị bệnh gan. Mức độ Transferrin cũng giảm khi không có đủ protein trong chế độ ăn uống, do đó, thử nghiệm này có thể được sử dụng để giám sát dinh dưỡng.

Khi nào được chỉ định?

TIBC hoặc UIBC có thể được chỉ định cùng với sắt huyết thanh khi một người có xuất hiện thiếu sắt hoặc quá tải sắt. Một hoặc nhiều xét nghiệm có thể được chỉ định khi có những dấu hiệu của bệnh thiếu máu, đặc biệt là khi các tế bào máu đỏ nhỏ và nhạt màu ( microcytic và hypochromic ), và mức độ hemoglobin và hematocrit thấp.

Các triệu chứng phổ biến nhất của thiếu máu bao gồm:

    - Mệt mỏi mãn tính / mệt mỏi
    - Chóng mặt
    - Ốm yếu
    - Nhức đầu

Khi bác sĩ nghi ngờ  một người có thể có tình trạng quá tải sắt hoặc khi một người có tiền sử gia đình bị bệnh nhiễm sắc tố sắt mô, sắt và TIBC có thể được chỉ định cùng với một thử nghiệm ferritin để xem   quá nhiều sắt  hiện diện trong máu, hoặc    kho dự trử sắt cao. Các triệu chứng của tình trạng quá tải sắt sẽ khác nhau từ người này sang người khác và có xu hướng xấu đi theo thời gian. Triệu chứng là do sắt tích tụ trong máu và các mô. Các triệu chứng có thể bao gồm:

    - Đau khớp
    - Mệt mỏi, yếu
    - Thiếu năng lượng
    - Đau bụng
    - Mất ham muốn tình dục
    - Vấn đề vềtim 

Tuy nhiên, nhiều người ban đầu không có triệu chứng.

Sắt và TIBC cũng được chỉ định trong các trường hợp nghi ngờ ngộ độc sắt, phổ biến nhất  ở trẻ em do vô tình dùng thuốc quá liều như  bổ sung vitamin có chứa sắt.

Một xét nghiệm transferrin có thể được 
thử nghiệm cùng với các xét nghiệm khác như prealbumin khi bác sĩ muốn đánh giá hoặc giám sát tình trạng dinh dưỡng của một người.

Kết quả xét nghiệm có ý nghĩa là gì?

Giá trị tham khảobình thường :

  • Sắt (Fe): 60- 170 µg/dl
  • TIBC: 240 - 450 µg/dl
  • Độ bảo hoà transferrin : 20-40%


Các kết quả xét nghiệm transferrin, TIBC, hoặc UIBC thường được đánh giá kết hợp với các xét nghiệm sắt khác. Một bản tóm tắt về những thay đổi trong các thử nghiệm sắt nhìn thấy trong các bệnh khác nhau của tình trạng sắt được thể hiện trong bảng dưới đây.

 

 

BỆNH

 

Iron

 

TIBC/Transferin

 

UIBC

% Tranferin

Saturation

 

Ferritin

Thiếu sắt

Thấp

Cao

Cao

Thấp

Thấp

Hemochromatosis

Cao

Thấp

Thấp

Cao

Cao

Bệnh mãn tính

Thấp

Thấp

Thấp / BT

Thấp

BT/Cao

Thiếu máu tán huyết

Cao

BT / Thấp

Thấp / BT

Cao

Cao

Thiếu máu Sideroblastic

BT / Cao

BT / Thấp

Thấp / BT

Cao

Cao

Ngộ độc sắt

Cao

Bình thường

Thấp

Cao

Bình thường

 Một TIBC , UIBC, hoặc transferrin cao thường cho thấy thiếu sắt, nhưng các xét nghiệm đó cũng được tăng lên trong thai kỳ và với việc sử dụng thuốc tránh thai. Một TIBC , UIBC, hoặc transferrin thấp có thể xảy ra nếu bạn có bệnh nhiễm sắc tố sắt mô, một số loại thiếu máu, trong đó sắt tích tụ, suy dinh dưỡng, viêm, bệnh gan, hoặc hội chứng thận hư, bệnh thận là nguyên nhân gây mất protein trong nước tiểu.

Transferrin bão hòa giảm khi thiếu sắt và tăng lên khi lượng sắt dư thừa như trong trong trường hợp quá tải sắt hoặc ngộ độc sắt.

Điều gì khác cần biết?

Những người mắc bệnh huyết tán có thể làm tăng nồng độ sắt trong máu của họ bởi vì hemoglobin được phóng thích từ các tế bào máu đỏ trong quá trình tán huyết.

Truyền máu gần đây có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Truyền nhiều máu đôi khi có thể dẫn đến tình trạng quá tải sắt.

 câu hỏi thường gặp

1.  những nguyên nhân khác gây ra thiếu máu ?

Có,  những nguyên nhân gây thiếu máu rất nhiều. Tuy nhiên, thiếu sắt là phổ biến nhất, đó là lý do tại sao xét nghiệm sắt được thực hiện thường xuyên. Nếu các xét nghiệm sắt loại trừnguyên nhân  thiếu sắt, thìphải tìm một nguồn gốc khác củabệnh thiếu máu .

2. Transferrin bão hòa tính toán như thế nào?

Tính toán là:

Transferrin bão hòa (%) = (
Sắt huyết thanh sắt  x 100%) / TIBC

3. Những yếu tố khác ảnh hưởng đến mức độ transferrin?

Transferrin là một loại protein có thể giảm trong bất kỳ quá trình viêm và được gọi  một chất đáp ứng tiêu cực với phản ứng giai đoạn cấp tính. Viêm mạn tính, nhiễm trùng, và các khối u ác tính  thể gây ra những thay đổi ở mức độtransferrin.

Nguồn: https://labtestsonline.org/

Lê Thị Ánh Tuyết
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục