Xét nghiệm Complement

Ngày:09/01/2018 lúc 11:39AM

Tên khác: C1; C1q; C2; C3; C4; Total Complement; CH50; CH100; Total Hemolytic Complement Activity; C1 esterase inhibitor

Tên chính: Complement Activity; Complement Component C3; Complement Component C4

Xét nghiệm liên quan: Antibody Tests; ESR; CRP; RF; ANA; Autoantibodies


Xét nghiệm bổ thểlà đo số lượng hoặc hoạt động của các protein bổ thể trong máu. Hệ thống bổ thể bao gồm một tập hợp các protein lưu thông trong máu làm việc với nhau để đẩy mạnh phản ứng miễn dịch và viêm. Vai trò chính của bổ thể là tiêu diệt các chất lạ như vi khuẩn và virus. Chín protein bổ thể đầutiên được đặt tên từ  C1 đến C9. Các thành phần này được trợ giúp  điều hòa bởi một số thành phần phụ và các chất ức chế.

Hệ thống bổ thể là một phần của hệ thống miễn dịch bẩm sinh của cơ thể. Không giống như các hệ thống miễn dịch mắc phải, trong đó sản xuất các kháng thể nhắm mục tiêu là bảo vệ chống lại các mối đe dọa đặc hiệu, hệ thống miễn dịch không đặc hiệu và có thể nhanh chóng đáp ứng với các chất lạ. Nó không đòi hỏi tiếp xúc trước với một vi sinh vật xâm nhập hoặc các chất và không duy trì một bộ nhớ của cuộc gặp gỡ trước đó. Là một phần của hệ thống miễn dịch bẩm sinh, hệ thống bổ thể đã tiến hóa để nhận phức hợp kháng nguyên-kháng thể (phức hợp miễn dịch) cũng như cấu trúc nào đó và polysaccharides (carbohydrate phức tạp) được tìm thấy trên màng  ngoài của vi sinh vật và các tế bào ngoại lai khác.

Kích hoạt bổ thể có thể được bắt đầu bằng nhiều cách khác nhau. Chúng được gọi là, con đường thay thế hoặc lectin cổ điển. Tuy nhiên, sản phẩm cuối cùng từ tất cả các con đường hoạt hoá là như nhau - sự hình thành các phức hợp tấn công màng (MAC). Kích hoạt bổ thểgây xảy ra một số những điều :

    * MAC liên kết với các bề mặt của từng vi sinh vật, tế bào bất thường đã được nhắm  mục tiêu để tiêu huỷ. Nó tạo ra một thương tổn (lỗ) trong tường màng tế bào và gây ly giải, đó là phá hủy các tế bào bằng cách cho phép các phân lượng đi ra - như xuyên qua một quả bóng chứa đầy nước.
    * Nó làm tăng tính thấm của mạch máu, cho phép kháng nhiễm trùng của các tế bào máu trắng (bạch cầu) di chuyển ra khỏi máu và vào các mô.
    * Nó thu hút bạch cầu tới phạm trường nhiễm trùng.
    * Nó kích thích thực bào, một quá trình mà trong đó các vi sinh vật bị nhấn chìmvà bị giết chết bởi các đại thực bào và bạch cầu trung tính.
    * Nó làm tăng độ tan của các phức hợp miễn dịch và giúp loại chúng ra khỏi huyết thanh.

Protein bổ thể thúc đẩy cả hai và điều tiết các hoạt động này. Khiếm khuyết di truyền hoặc mắc phải hay những bất thường trong một hoặc nhiều các thành phần bổ thể làm ảnh hưởng đến tính toàn vẹn và chức năng của hệ miễn dịch. Thiếu sót có thể phát sinh do sản xuất giảm hoặc tăng sử dụng một hoặc nhiều protein bổ thể.

Các xét nghiệm này đo lường số lượng hoặc chức năng (hoạt động) của các protein bổ thể trong máu. Các thành phần bổ thể có thể được đo riêng và với nhau để xác định xem hệ thống đang hoạt động bình thường. C3 và C4 là các protein bổ thể được đo thường xuyên nhất.Hoạt động bổ thểtoàn phần (CH50 hoặc CH100) có thể đo được nếu một bác sĩ nghi ngờ sự thiếu hụt mà không thểxác định được khi đo C3 hay C4. CH50 đo chức năng của con đường bổ thể cổ điển toàn bộ C1 - C9. Nếu đo lường này  ngoài phạm vi bình thường, sau đó mỗi bổ thể khác nhau có thể được đo riêng rẽ để tìm sự thiếu hụt di truyền hoặc mắc phải.

Xét nghiệm được sử dụng như thế nào?
Xét nghiệm bổ thể, phổ biến nhất là C3 và C4, được sử dụng để xác định xem sự thiếu hụt hoặc bất thường trong hệ thống bổ thể được gây ra hoặc góp phần vào bệnh của bệnh nhân hay nguyên nhân. Hoạt động bổ thể toàn phần (CH50 hoặc CH100) có thể được chỉ định để nhìn thấy sự toàn vẹn của con đường bổ thể cổ điển toàn bộ. Các thành phần bổ thể khác được chỉ định khi cần thiết để tìm kiếm thiếu sót.

Thử nghiệm bổ thể có thể được chỉ định để giúp chẩn đoán nguyên nhân gây ra nhiễm khuẩn tái phát của vi sinh vật, phù mạch, hoặc viêm. Nó có thể được sử dụng để giúp chẩn đoán và theo dõi hoạt động của các bệnh tự miễn cấp tính hoặc mãn tính như lupus đỏ hệ thống (SLE). Nó có thể được thử nghiệm và theo dõi các bệnh phức tạp liên quan đến miễn dịch và các bệnh như viêm cầu thận (một rối loạn thận), bệnh huyết thanh, viêm khớp dạng thấp, và viêm mạch. Khi phức hợp miễn dịch hình thành, bổ thể giúp để loại chúng ra khỏi máu, mức độ bổ thể giảm tạm thời .

Khi nào được chỉ định?
Thử nghiệm bổ thể có thể được chỉ định khi một người có viêm không giải thích được hoặc phù nề hoặc triệu chứng của một rối loạn tự miễn như lupus ban đỏ. Nó cũng có thể được cho làm khi bác sĩ nghi ngờ rằng ai đó có thể có một tình trạng phức tạp liên quan đến miễn dịch và ông muốn kiểm tra tình trạng của hệ thống bổ thể của người đó.

Mức độ C3 và C4  thường được chỉ định, nhưng những thành phần khác, chẳng hạn như chất ức chế C1, có thể được chỉ định khi thiếu sót khác bị nghi ngờ. Các thành phần bổ thểriêng rẽ có thể được chỉ định khi hoạt động bổ thể toàn phần (CH50 hoặc CH100) bất thường, để giúp xác định các thành phần thiếu hụt hoặc bất thường. C3 và C4 thường chỉ định cùng với nhau, mức độ cân đối nhau thường rất quan trọng.

Khi một tình trạng cấp tính hoặc mãn tính đã được chẩn đoán, xét nghiệm bổ thể có thể được sử dụng để giúp đưa ra một ý tưởng sơ bộ mức độ nghiêm trọng của tình trạng với giả định rằng mức độ nghiêm trọng có liên quan đến sự suy giảm  mức độ bổ thể. Thử nghiệm bổ thểthỉnh thoảng cũng có thể được chỉ định khi một bác sĩ muốn theo dõi một nguyên nhân hiện đang hoạt động .

Kết quả xét nghiệm có ý nghĩa gì?

Giá trị tham chiếu bình thường :          C3        =          83 – 177 mg/dL ( người lớn )

                                                                  C4 =          15 – 45 mg/dL ( người lớn )

Mức bổ thể có thể giảm do sự thiếu hụt di truyền (tương đối hiếm) hoặc do tăng tiêu thụ. Thiếu hụt di truyền một trong những protein bổ thể thường sẽ dẫn đến một tần số cao của bệnh nhiễm trùng vi khuẩn tái phát. Mức bổ thể giảm cũng liên quan với tăng nguy cơ phát triển một bệnh tự miễn dịch. Cả hai mức C3 và C4 thường bị giảmtrong bệnh lupus ban đỏ, trong khi C3 thấp trong nhiễm trùng huyết và nhiễm trùng do nấm hoặc ký sinh trùng.

Nếu thiếu hụt do một tình trạng cấp tính hoặc mãn tính tiềm ẩn, mức bổ thể thường sẽ trở lại bình thường nếu nguyên nhân cơ bản đã được giải quyết.

Mức bổ thể giảm có thể được nhìn thấy:

    
* Nhiễm vi sinh thường xuyên (thường là vi khuẩn)
    * Các bệnh tự miễn, trong đó có bệnh lupus ban đỏ và viêm mạch
    * Phù mạch di truyền 
    * Phù mạch mắc phải.
    * Các loại khác nhau của bệnh thận, bao gồm cả viêm cầu thận, viêm thận lupus, viêm thận màng, bệnh thận IgA
    * Suy dinh dưỡng
    * Nhiễm khuẩn huyết
    * Bệnh huyết thanh (bệnh phức hợp miễn dịch)

Lượng protein bổ thể thường tăng lên, cùng với các protein khác không liên quan được gọi là chất phản ứng giai đoạn cấp tính, trong quá trình viêm cấp tính hoặc mãn tính. Tất cả thường trở lại bình thường khi các nguyên nhân cơ bản được giải quyết. Tuy nhiên, protein bổ thể hiếm khi đo trong những nguyên nhân này, so với các protein phản ứng C chỉ định rộng rãi (CRP).

Điều gì khác nên biết?

Mức bổ thể tăng và giảm sẽ không nói với bác sĩ những gì là bệnh lý với một người, nhưng  có thể đưa ra một dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch có liên quan với một nguyên nhân.

Câu hỏi thường gặp
1. Các thành phần khác của hệ thống miễn dịch bẩm sinh là gì?
Nó bao gồm:

  •       Hệ thống thực bào (tế bào bạch cầu, bao gồm cả các đại thực bào, bạch cầu trung tính,  bạch cầu đơn nhân) - có chức năng là để ăn và tiêu hóa vi sinh vật xâm nhập
  •       Yếu tố đàn xếp viêmđược sản xuất bởi các tế bào khác nhau, bao gồm cả basophils, tế bào mast  bạch cầu ái toan
  •       tế bào giết tự nhiên (Natural killer cell )  tế bào lympho đặc biệt có thể diệt các tế bào khối u, vi sinh vật, và các tế bào đã bị nhiễm virus
  •       Chất phản ứng cấp tính giai đoạn và các cytokine, là một nhóm các protein hòa tan có thể gây ra những thay đổi trong sự phát triển của nhiều tế bào, bao gồm các tế bào máu trắng tạo ra chúng.

Dịch từ (https://labtestsonline.org)

Lê Thị Ánh Tuyết
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục