Xét nghiệm Calcium

Ngày:09/01/2018 lúc 01:16AM

Tên khác: Total calcium; Ionized calcium

Tên chính: Calcium

Xét nghiệm liên quan: Phosphorus; Vitamin D; Parathyroid Hormone (PTH); Magnesium; Albumin; Comprehensive Metabolic Panel (CMP); Basic Metabolic Panel (BMP); Kidney Stone Analysis


Xét nghiệm Calcium đo lượng canxi trong máu hoặc nước tiểu. Canxi là một trong những khoáng chất quan trọng nhất trong cơ thể. Nó cần thiết cho các hoạt động bình thường của cơ bắp, dây thần kinh, và trái tim, và là cần thiết trong quá trình đông máu và trong sự hình thành của xương. Khoảng 99% canxi được tìm thấy trong xương ,chỉ 1% còn lại lưu thông trong máu. Gần một nửa lượng canxi trong máu là "tự do"  là dạng hoạt động. Một nửa còn lại gắn với hợp chấtalbuminprotein khác ( dạng ràng buộc ) là dạng không hoạt động.

Có hai loại xét nghiệm để đo lượng canxi trong máu. Các xét nghiệm  đo lượng canxi cả các dạng tự do và dạng ràng buộc ( Canxi toàn phần ). Các xét nghiệmđo lượng canxi ion hóa cácxét nghiệm  chỉ đo dạng tự do, dạng hoạt động trongchuyển hoá.

Một số canxi bị mất khỏi cơ thể mỗi ngày, canxi lọc từ máu qua thận và bài ​​tiết vào nước tiểu. Đo lượng canxi trong nước tiểu được sử dụng để xác định  bao nhiêu canxi được loại trừ bởi thận.

Xét nghiệm được sử dụng như thế nào?

Một xét nghiệm canxi máu được chỉ định để sàng lọc, chẩn đoán, và theo dõi một loạt các nguyên nhân liên quan đến xương, tim, thần kinh, thận, và răng. Nồng độ canxi trong máu không trực tiếp nói có bao nhiêu canxi trong xương, nhưng đúng hơn là có bao nhiêu canxi được lưu hành trong máu.

Một mức độ canxi thường được đo lường như là một phần của kiểm tra sức khỏe định kỳ. Nó là một thành phần trong bảngxét nghiệm chuyển hóa toàn diện (CMP) và chuyển hóa cơ bản (BMP), nhóm các xét nghiệm được thực hiện để chẩn đoán hoặc theo dõi một loạt các nguyên nhân. Khi kết quả canxi tổng số bất thường thu được, nó được xem như một chỉ báo của một vấn đề cơ bản. Để giúp chẩn đoán các vấn đề cơ bản, xét nghiệm bổ sung thường được thực hiện để đo lường canxi ion hóa, canxi nước tiểu, phốt pho, magiê, vitamin D, và hormone tuyến cận giáp (PTH). PTH và vitamin D là chịu trách nhiệm cho việc duy trì nồng độ canxi trong máu trong một phạm vi hẹp .

Đo canxi và PTH cùng với nhau có thể giúp xác định các tuyến cận giáp hoạt động bình thường. Đo canxi nước tiểu có thể giúp xác định xem thận bài tiết số lượng canxi  thích hợp và các thử nghiệm  vitamin D, phốt pho, và / hoặc magiê có thể giúp xác định xem có thiếu sót hoặc tồn tại thái quá. Sự cân bằng giữa các chất khác nhau thường xuyên, và những thay đổi các thành phần, cũng quan trọng như nồng độ.

Canxi có thể được sử dụng như là một xét nghiệm chẩn đoán nếu một người có triệu chứng đó cho thấy:

    - Sỏi thận
    - Bệnh xương
    - Rối loạn thần kinh

Các xét nghiệm định lượng canxi toàn phần  xét nghiệm thường được yêu cầu nhất để đánh giá tình trạng canxi. Trong hầu hết các trường hợp, nó là một sự phản ánh số lượng canxi tự do trong máu , có sự cân bằng giữa dạng tự do  dạng ràng buộc và thường là ổn định và có thể được dự đoán trước. Tuy nhiên, ở một số người, sự cân bằng giữa canxi ràng buộc   tự do bị xáo trộn và canxi tổng không phải là một sự phản ánh về tình trạng canxi. Trong những trường hợp này, số đo của canxi ion hóa có thể là cần thiết. Một số nguyên nhânxét nghiệm canxi ion hóa nên  được lựa chọn bao gồm:  bệnh nhân đang được truyền máu hoặc dịch truyền tĩnh mạch, bệnh nhân trải qua phẫu thuật lớn, và bệnh nhân có bất thường protein máu như albumin thấp.

Biến động lớn mức độ canxi ion hóa có thể làm cho tim  đập chậm lai hoặc  quá nhanh, có thể gây ra cơ bắp  co thắt (tetany), và có thể gây  lẫn hoặc hôn mê. Trong những người bị bệnh nặng, nó có thể là cực kỳ quan trọng, theo dõi mức canxi ion hóa để có thể điều trị và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng.

Khi nào được chỉ định?

Một mức độ canxi máu thường được chỉ định như là một xét nghiệm sàng lọc khi một người trải qua một cuộc kiểm tra y tế nói chung. Nó thường được chỉ định bao gồm trong bảng chuyển hóa toàn diện và chuyển hóa  cơ bản, hai bảng các xét nghiệm thường được sử dụng trong đánh giá ban đầu của một người hoặc là một phần của thủ tục kiểm tra sức khỏe.

Bác sĩ cũng có thể yêu cầu một thử nghiệm canxi toàn phần  khi ai đó có:

    * Bệnh thận, vì canxi thấp đặc biệt phổ biến ở những người bị suy thận
    * Các triệu chứng của quá nhiều canxi, chẳng hạn như mệt mỏi, suy nhược, chán ăn, buồn nôn, nôn, táo bón, đau bụng, tần số tiết niệu tăng, và  gia tăng khát
    * Các triệu chứng của canxi thấp, chẳng hạn như đau bụng, chuột rút cơ bắp, hoặc ngón tay ngứa ran
    * Các bệnh khác  liên kết với canxi máu bất thường, chẳng hạn như bệnh tuyến giáp, bệnh đường ruột, ung thư, hoặc suy dinh dưỡng.

Một thử nghiệm canxi ion hóa có thể được chỉ định khi ai đó đã bị tê xung quanh miệng và ở bàn tay và bàn chân và co thắt cơ trong cùng khu vực. Đây có thể là triệu chứng của các mức độ canxi ion hóa thấp. Tuy nhiên, khi nồng độ canxi giảm chậm, nhiều người không có triệu chứng nào cả.

Giám sát Canxi có thể là cần thiết khi một người có một số loại ung thư (đặc biệt là ung thư vú, ung thư phổi, đầu và cổ, thận, và đa u tủy), có bệnh thận, hoặc đã được ghép thận. Giám sát cũng có thể cần thiết khi một người nào đó đang được điều trị nồng độ canxi bất thường để đánh giá hiệu quả của phương pháp điều trị như canxi hoặc vitamin D bổ sung.

Xét nghiệm canxinước tiểu có thể được chỉ định khi có người có triệu chứng của sỏi thận, chẳng hạn như đau nhói ở bên hoặc trong vùng của thận, có thể đau trong vùng bụng dưới, và / hoặc máu trong nước tiểu.

Kết quả xét nghiệm có y nghĩa là gì?

Giá trị tham khảo bình thường:

-          Calcium toàn phần            :           2.25 – 4.7 mmol/L

-          Calcium ion hoá                :           1.13 – 2.35 mmol/L


Hấp thu , sử dụng, và bài tiết canxi được điều hoà và ổn định bởi một vòng phản hồi liên quan đến PTH và Vitamin D.Nguyên nhân và các bệnh mà gây  phá vỡ điều hoà canxi có thể gây tăng hoặc giảm cấp tính hoặc mãn tính và dẫn đến các triệu chứng của chứng tăng hoặc giảm calci huyết .

Trong hầu hết các trường hợp,  canxi tổng được đo, bởi vì thử nghiệm thực hiện dễ dàng hơn hơn so với các xét nghiệm canxi ion hóa và không yêu cầu phải xử lý đặc biệt  mẫu máu. Tổng số canxi thường là một sự phản ánh của canxi tự do, thườngcanxi tự dobằng khoảng một nửa canxi tổng số. Tuy nhiên, bởi vì khoảng một nửa canxi toàn phần trong máu kết hợp với protein, nên kết quả xét nghiệm có thể bị ảnh hưởng bởi mức độ cao hay thấp của protein. Trong những trường hợp như vậy,  đo lường trực tiếp canxi tự do bằng cách sử dụng xét nghiệm canxi ion hóa là có ích.

* Canxibình thường

Kết quả canxi tổng cộng hoặc canxi ion hóa bình thường cùng với kết quả phòng thí nghiệm khác bình thường thường có nghĩa là quá trình trao đổi chất canxi của một người là bình thường và nồng độ trong máu được điều chỉnh một cách thích hợp.

 * Canxi tổng tăng  - hypercalcemia

Hai trong những nguyên nhân phổ biến của chứng tăng calci huyết là:

    Cường cận giáp, tăng chức năng tuyến cận giáp: Tình trạng này thường được gây ra bởi một khối u lành tính của tuyến cận giáp. Chứng tăng calci huyết trong trường hợp này thường nhẹ và có thể có mặt trong nhiều năm trước khi được nhận thấy.
    Ung thư: Ung thư có thể gây ra chứng tăng calci huyết khi nó lây lan đến xương và gây ra sự giải phóng canxi từ xương vào máu hoặc ung thư sản xuất một hormone tương tự như PTH, dẫn đến tăng nồng độ canxi.

Một số nguyên nhân khác của chứng tăng calci huyết bao gồm:

    - Cường giáp
    - Sarcoidosis
    - Lao
    - Cố định xương kéo dài
    - Dư thừa lượng Vitamin D 
    - Ghép thận

* Canxi tổng số thấp – hypocalcemia

Nguyên nhân phổ biến nhất của lượng canxi thấp là:

    
Mức độ protein trong máu thấp, đặc biệt là mức độ của albumin thấp. Trong điều kiện này, chỉ có canxi bị ràng buộc thấp. Ion hóa canxi vẫn bình thường và chuyển hóa canxi được điều chỉnh một cách thích hợp.

Một số nguyên nhân khác hypocalcemia bao gồm:

    - Thiểu năng tuyến cận giáp
    - Đề kháng với các tác động của hormone tuyến cận giáp
    - Thiếu hụt cực kỳ canxitrong chế độ ăn uống 
    - Giảm mức độ vitamin D
    - Thiếu Magnesium 
    - Hàm lượng phốt pho tăng
    - Viêm tuyến tụy cấp tính (viêm tụy)
    - Suy thận
    - Suy dinh dưỡng
    - Tác dụng của rượu

Nồng độ canxi trong nước tiểu có thể bị ảnh hưởng bởi các điều kiện tương tự và các bệnh ảnh hưởng đến nồng độ trong máu (được liệt kê ở trên). Trong trường hợp nghi ngờ sỏi thận, nguyên nhân có thể là do một mức độ cao của canxi trong nước tiểu. Tăng calci niệu là một rối loạn di truyền có thể dẫn đến bệnh sỏi thận. Hypercalcuria làm tăng canxi trong nước tiểu, dẫn đến sự hình thành các tinh thể trong thận và các bộ phận khác của đường tiết niệu. Nó có thể là nguyên nhân gây ra sỏi thận ở khoảng một nửa số người bị ảnh hưởng.
 
Điều gì khác cần biết?

Trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ sơ sinh thiếu tháng và  trọng lượng thấp lúc sinh, thường được theo dõihạ canxi máu  trẻ sơ sinh trong vài ngày đầu tiên của cuộc sống , bằng cách sử dụng thử nghiệm canxi ion hóa. Điều này có thể xảy ra vì một tuyến cận giáp chưa trưởng thành và không phải luôn luôn gây ra các triệu chứng. Các nguyên nhân có thể giải quyết riêng  hoặc có thể yêu cầu điều trị với canxi bổ sung, dùng đường uống hoặc tiêm tĩnh mạch.

Đo canxi máu và nước tiểu không thể nói  bao nhiêu canxi trong xương. Một thử nghiệm tương tự như chụp X-quang, đomật độ xương hay "Dexa" quét, được sử dụng cho mục đích này.

Dùng thuốc lợi tiểu thiazide, là lý do phổ biến nhất làm canxi cao do thuốc

Câu hỏi thường gặp

    1. Tôi có nên  quan tâm, nếu bác sĩ của tôi chỉ cho xét nghiệm  một canxi   không phải là canxi tự do hoặc ion hóa?

Đomức độ canxitổng thường là đủ cho mục đích sàng lọc. Các xét nghiệmmức độ canxi tổng được thực hiện dễ dàng hơnhơn so với các thử nghiệm canxi ion hóa vì nó không yêu cầu phải xử lý đặc biệt mẫu máu. Các thử nghiệm canxi ion hóađòi hỏi phải xử lý chuyên ngành và giao mẫu máu khẩn  đến phòng thí nghiệm để phân tích nhanh chóng. Việc xử lý mẫu thử khó khăn nếu ở bên ngoài một bệnh viện. Trong hầu hết các trường hợp, canxitổng số là một thay thế tốt cho canxi tự dovì dạng tự do  ràng buộc thường mỗi khoảng bằng một nửa canxi tổng số. Trực tiếp đo canxi ion hóa là đặc biệt quan trọng trong quá trình phẫu thuật cũng như trong các bệnh nhân bị bệnh nặng, khi thay đổi lượng canxi tổng không đủ tin cậycho biết mức độ bình thường của các canxi ion hóa như thế nào.

2. Những loại thực phẩm nhiều canxi?

Sản phẩm từ sữa là nguồn chính của canxi, nhưng ít hơn được tìm thấy trong trứng, rau lá xanh, bông cải xanh, các loại đậu, các loại hạt, và ngũ cốc. Nhiều nước ép trái cây được củng cố với canxi.

3. Nếu tôi tiêu thụ thực phẩm có bổ sung canxi, nó sẽ thay đổi kết quả xét nghiệm của tôi?

Nói chung, tiêu thụ các loại thực phẩm tăng cường sẽ không ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả xét nghiệm canxi của bạn.Nói chuyện với bác  của bạn về nhu cầu canxi của bạn. Bác sĩ có thể giúp bạn xác định xem bạn có nên dùng canxi và / hoặc bổ sung vitamin.

Dịch từ (https://labtestsonline.org)

Lê Thị Ánh Tuyết
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục