Đái tháo đường–Diabete mellitus

Ngày:08/01/2018 lúc 23:04PM

Đái tháo đường, thường được gọi  là bệnh tiểu đường, là một nhóm bệnh chuyển hóa, có lượng đường trong máu cao, hoặc do cơ thể không sản xuất đủ insulin, hoặc do các tế bào không đáp ứng với insulin được sản xuất, lượng đường trong máu cao sẽ gây các triệu chứng cổ điển như polyuria (đi tiểu thường xuyên), polydipsia (tăng khát) và polyphagia (tăng đói).


Phân loại
Ba loại chính của đái tháo đường (ĐTĐ) là:

   *  Loại 1: Cơ thể không sản xuất đủ insulin(Còn gọi là đái tháo đường phụ thuộc insulin (IDDM) hoặc bệnh tiểu đường vị thành niên ")
   * Loại 2: Do tế bào đề kháng insulin, một tình trạng mà trong đó các tế bào không sử dụng insulin đúng cách, đôi khi kết hợp với sự  thiếu hụt insulin tuyệt đối. ( Còn gọi là đái tháo đường không  phụ thuộc vào insulin (NIDDM) hoặc bệnh tiểu đường khởi phát ở tuổi trưởng thành ")
    * Bệnh tiểu đường thai kỳ là khi phụ nữ mang thai,( người chưa bao giờ có bệnh tiểu đường trước khi mang thai ), có một mức độ đường huyết cao trong thời kỳ mang thai. Nó có thể phát triển thành  ĐTĐ loại 2.

Các hình thức khác của bệnh tiểu đường bao gồm bệnh tiểu đường bẩm sinh, do khiếm khuyết di truyền của tiết insulin, tiểu đường liên quan đến xơ hóa nang tụy, bệnh tiểu đường steroid gây ra bởi liều cao của glucocorticoid, và một số hình thức của bệnh tiểu đường monogenic.

Các dấu hiệu và triệu chứng
Tổng quan về các triệu chứng quan trọng nhất của bệnh tiểu đường

Các triệu chứng cổ điển của bệnh tiểu đường không được điều trị là giảm cân, polyuria (đi tiểu thường xuyên), polydipsia (tăng khát) và polyphagia (tăng đói) Các triệu chứng có thể phát triển nhanh (vài tuần hay vài tháng) trong bệnh tiểu đường loại 1, trong khi bệnh tiểu đường loại 2 triệu chứng thường phát triển chậm hơn rất nhiều và có thể âm thầm hoặckhông có .

Glucose máu cao kéo dài có thể gây ra sự h
ấp thụ glucose vào võng mạc của mắt, dẫn đến thay đổi hình dạng của nó, dẫn đến thay đổi tầm nhìn. Mờ mắt là một triệu chứng phổ biến,chẩn đoán bệnh tiểu đường loại 1 triệu chứng thay đổi tầm nhìn nhanh chóng là một yếu tố quan trọng, trong khi loại 2 với sự thay đổi dần dần, nhưng vẫn nên xem là triệu chứng chỉ điểm. Một số phát ban da có thể xảy ra trong bệnh tiểu đường.

Bệnh tiểu đường cấp

Thường là bệnh tiểu đường loại 1 với các triệu chứng bệnh tiểu đường như nhiễm ceton acid , hơi thở có mùi acetone, hít thở sâu, nhanh, như kiểu thở Kussmaul, nôn mửa, buồn nôn và đau bụng, và các trạng thái biến đổi tâm thức.

Một khả năng hiếm nhưng cũng không kém nghiêm trọng là tăng áp suất thẩm thấu (hyperosmolar ), thường phổ biến hơn ở bệnh tiểu đường loại 2 và là hậu quả của mất nước.

 Các biến chứng

Tất cảcác hình thứccủa bệnh tiểu đườnglâu dài sẽ làmtăngnguy cơbiến chứng Chúngthườngphát triểnsau nhiều năm(10-20), nhưng có thểtriệuchứngđầu tiên củanhữngngười không được mộtchẩnđoánbệnh tiểu đường trước thời gianđó.Cácbiến chứngchủ yếuliên quanđến thiệt hại chomạch máuBệnh tiểu đườngtăng gấp đôinguy cơbệnh tim mạch. Biến chứng chính là bệnh "macrovascular" (liên quan đến xơ vữa động mạchcủađộng mạchlớn hơn),bệnh timthiếu máu cục bộ(đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim), đột quỵ bệnh mạch máungoạibiên.

Tiểu đường cũng gâyra"biến chứng" microvascularthiệt hại chocác mạch máunhỏ . Bệnh võng mạctiểu đường,ảnhhưởngđếnsự hình thànhmạchmáu trongvõng mạccủa mắtcó thể dẫn đếncáctriệuchứngthị giác,tầm nhìngiảmcó khả năngbị mùBệnh tiểu đườngbệnh thận, tác động của bệnh tiểu đườngtrên thận,thểdẫnđến sẹothay đổitrong các môthậnban đầu mấtmộtlượngnhỏdần dầnlớn hơnproteintrong nước tiểuchạy lọc thận,cuốicùnglà bệnhsuy thận mãn tínhBệnh tiểu đườngđau thần kinh làtác động củabệnhtiểuđườngtrên hệ thốngthầnkinh, phổ biến nhất gâyngứa ran,đauở bàn chânvà cũng có thểlàmtăngnguy cơtổn thương dadocảm giácthay đổiCùng vớibệnh mạch máuở chân, bệnh thần kinh góp phần vàonguy cơcác vấn đềliênquanđếnchânbệnh tiểu đường(như viêm loét bàn chânđái tháo đường)  điều trịrất khó và đôi khiđòi hỏi phảicắt cụt chi.

 Chẩn đoán

 

OGTT : Glucose 2 giờ

mg/dL (  mmol/L )

Glucose lúc đói

mg/dL ( mmol/L )

HbA1c %

Bình thường

< 140 ( 7.8)

< 110 ( 6.1 )

< 6,0

Khiếm khuyết Glucose máu lúc đối

< 140 ( 7.8 )

≥110 ( 6,1 ) <126 (7,0)

6.0 – 6,4

Suy giảm dung nạp Glucose

≥140 ( 7,8 )

<126 ( 7,0 )

6,0 – 6,4

Bệnh tiểu đường

≥200 ( 11,1 )

≥126 ( 7,0 )

6,5


Đái tháo đường có đặc trưng là tăng đường huyết tái phát hoặc dai dẳng, và được chẩn đoán xác định khi có bất kỳ một trong những điều sau đây: 

   * Mức độ glucose huyết tương lúc đói ≥ 7,0 mmol / l (126 mg / dl)
   
* Glucose huyết :  ≥ 11,1 mmol / l (200 mg / dL) hai giờ sau khi uống 75 g glucose( thử nghiệm dung nạp glucose )
   
*Các triệu chứng của tăng đường huyết và đường huyết ngẫu nhiên ≥ 11,1 mmol / l (200 mg / dl)
   
*Glycated hemoglobin (Hb A1C) ≥ 6,5%

Một chẩn đoán xác định khi không có triệu chứng tăng đường huyết rõ ràng,là cần được xác nhận bởi sự lặp lại của các phương pháp trên vào hai ngày khác nhau. Điều này sẽ thích hợp cho bệnh nhân hơn để đo mức đường huyết lúc đói và làm dung nạp glucose thử nghiệm được thực hiện dễ dàng trong cùng một thời điểm

 Theo định nghĩa hiện tại , hai lần đo đường huyết lúc đói trên 126 mg / dl (7,0 mmol / l) được chẩn đoán là bệnh tiểu đường.

Những người có mức đường huyết lúc đói từ 110 đến 125 mg / dl (6,1-6,9 mmol / l) được coi là đã bị khiếm khuyếtđường huyết lúc đói.

Những bệnh nhân có đường huyết bằng hoặc cao hơn 140 mg / dL (7,8 mmol / L), nhưng không quá 200 mg / dL (11.1 mmol / L), hai giờ sau khi tải 75 g glucose đường uống ,được coi là suy giảm dung nạp Glucose.

Trong hai trường hợp nầy được  chẩn đoán là tiền tiểu đường (prediabete ), là một yếu tố nguy cơ chính cho sự tiến triển bệnh tiểu đường toàn diện, cũng như bệnh tim mạch sau này.

Glycated hemoglobin có giá trị  tốt hơn so với đường huyết lúc đói để xác định nguy cơ của bệnh tim mạch và tử vong docác nguyên nhân khác.

Quản lý

Đái tháo đường là một bệnh mãn tính không thể chữa khỏi, ngoại trừ trong các tình huống rất cụ thể. Mục tiêu quản lý tập trung vào việc giữ mức đường trong máu gần mức bình thường càng tốt, không gây hạ đường huyết. Điều này có thể được thực hiện với chế độ ăn uống, tập thể dục, và sử dụng các loại thuốc thích hợp (insulin trong trường hợp tiểu đường loại 1, thuốc uống, có thể insulin , trong bệnh tiểu đường loại 2).
Giáo dục cho bệnh hiểu biết,và cộng tác thực hiện các điều trên là rất quan trọng, vì các biến chứng của bệnh tiểu đườngsẽ ít xãy ra và ít nghiêm trọng hơn ở những người có lượng đường trong máu được quản lý tốt . Mục tiêu của điều trị làgiữ mức độ HbA1C ổn định ở khoảng 6,5%, không nên thấp hơn, nhưng cũng  có thể ở mức cao hơn.Các vấn đề khác có thể đẩy nhanh các biến  chứng có hại của bệnh tiểu đường, như hút thuốc, nồng độ cholesterol cao, béo phì, huyết áp cao, và thiếu tập thể dục thường xuyên.


Lối sống
Giáo dục bệnh nhân chế độ ăn kiêng, tập thể dục hợp lý, với mục tiêu giữ mức đường huyết trong giới hạn chấp nhận được cả ngắn hạn và dài hạn. Ngoài ra, nếu có kèm theo các yếu tố nguy cơcao liên quan đến bệnh tim mạch, thay đổi lối sống được đề nghị để kiểm soát huyết áp

Năm 2010trên toàn cầu ước tính  khoảng 285 triệu người mắc bệnh tiểu đường type 2 chiếm khoảng 90% các trường hợp . Tỷ lệ bệnh đang gia tăng nhanh chóng, và vào năm 2030, con số này được ước tính gần gấp đôi. Đái tháo đường xảy ra trên toàn thế giới, nhưng phổ biến hơn (đặc biệt là loại 2)  ở các nước phát triển.Tuy nhiên sự gia tăng phổ biến và lớn nhất, dự kiến ​​sẽ xảy ra ở châu Á và châu Phi, hầu hết bệnh nhân bị bệnh tiểu đường có thể sẽ được tìm thấy vào năm 2030 ở những nơi này.  Sự gia tăng tỷ lệ ở các nước đang phát triển theo xu hướng đô thị hóa và thay đổi lối sống, có lẽ quan trọng nhất  chế độ ăn uống "kiểu phương Tây". Điều này đã gợi ý cho biết yếu tố môi trường ( chế độ ăn uống), có mối liên quan  làm tăng số người mắc bệnh tiểu đường, nhưng hiện nay hiểu biết về cơ chế còn rất ít, mặc dù có nhiều nghiên cứu đã trình bày.

Lối sống lành mạnh, ăn kiêng và tập thể dục thường xuyên là yếu tố ngăn ngừa bệnh tiểu đường hữu hiệu nhất, những điều rất đơn giản mọi người hãy thực hiện đừng để quá muộn.

Dịch từ (https://labtestsonline.org)

Lê Thị Ánh Tuyết
BÌNH LUẬN
Tin cùng chuyên mục